Nieuws

Een radicaal andere aanpak in Afghanistan noodzakelijk

Vredesorganisatie IKV Pax Christi is verontrust over de snelheid waarmee Minister Verhagen lijkt voor te sorteren op verlenging van Nederlandse deelname aan de ISAF-missie. Deze snelheid van handelen contrasteert met de wijze waarop de Amerikaanse regering en in het bijzonder president Obama zijn afwegingen maakt. Obama heeft de afgelopen weken met kracht het belang van analyse onderstreept. Alvorens besluiten te nemen over het zenden van militairen is het volgens Obama van belang eerst de complexe ontwikkelingen in Afghanistan vanuit verschillende perspectieven te analyseren. Pas daarna maakt de president strategische keuzes en beslist hij over de inzet van middelen.

De Nederlandse Minister van Buitenlandse Zaken lijkt de omgekeerde volgorde te prefereren. De Tweede Kamer overigens ook, die tijdens een spoeddebat vooral debatteerde over de exegese van gemaakte afspraken. Dit terwijl er alle reden is voor een kritische analyse van de ontwikkelingen in Afghanistan en Pakistan en van Operatie Enduring Freedom (OEF) van de VS en de ISAF-missie van de Navo. Het recente kritische rapport van de Amerikaanse legerleiding stelt onrustbarende vraagtekens bij deze missies. Hoe komt het eigenlijk dat dergelijke vrijmoedige analyses niet door de Nederlandse krijgsmacht worden gemaakt? Zijn zij daartoe niet in staat of wordt hen dat door de politiek niet gevraagd?

De ISAF missie biedt Afghaanse burgers geen veiligheid, sterker nog, er vallen steeds meer burgerdoden. In de eerste zes maanden van dit jaar zelfs 25% meer dan in dezelfde periode in 2008. Hoewel het aantal militairen in Afghanistan toeneemt, is de oorlog tegen de Taliban niet met louter militaire middelen te winnen. Wel is er een enorme vluchtelingenstroom op gang gekomen; op de vlucht voor geweld pendelen zij heen en weer tussen Afghanistan en Pakistan.

Tijdens de internationale Afghanistan-conferentie dit voorjaar in Den Haag spraken vele woordvoerders en ook president Karzai over de noodzaak de oorlog te ‘Afghaniseren’. Maar het Afghaanse Nationale Leger, dat wil zeggen die rekruten die na hun tien weken durende basic warrior training na hun eerste verlof en soldij wel naar de kazerne terugkeren, zullen nooit voor de regering in Kaboel vechten met dezelfde energie en overtuiging als de Taliban.

Bovendien heeft een Afghaans leger een legitieme regering in Kaboel nodig. Die regering heeft echter door verkiezingsfraude veel legitimiteit verloren. Dat geldt ook voor westerse regeringsleiders die nogal prematuur de Afghaanse president feliciteerden met het verloop van de verkiezingen, hoewel "natuurlijk niet alles helemaal volgens het boekje is gegaan", aldus minister Verhagen. Dat is een understatement. De EU-missie stelde dat 1,5 miljoen stemmen verdacht zijn.

Vrede in Afghanistan is alleen mogelijk indien landen in de regio, waaronder Pakistan, India en Iran, een gemeenschappelijke benadering overeenkomen die rekening houdt met hun veiligheidsbelangen. Een meer politieke en regionale benadering, lijkt onvoldoende van de grond te komen. Intussen is Al Qaida, de oorzaak van internationale presentie in Afghanistan, naar elders vertrokken. De ISAF missie krijgt zo steeds nieuwe doelen en steeds minder steun.

IKV Pax Christi meent dat een radicale strategische koerswijziging nodig is. De ISAF missie heeft vooral een strategisch tekort en dat is niet op te vullen met meer militairen of een langer verblijf.

Een louter militaire oplossing is onmogelijk, een politieke oplossing noodzakelijk. Dat betekent dat OEF moet stoppen en ISAF een totaal ander mandaat moet krijgen. Buitenlandse militairen kunnen in Afghanistan enkel en alleen een rol spelen bij het, in afwachting van een politieke oplossing, zo goed mogelijk beschermen van de bevolking en het serieus opleiden van het Afghaanse leger. Buitenlandse militairen zullen deze taak moeten vervullen onder politieke in plaats van onder militaire regie. Zij zijn immers onderdeel van een politieke en dus civiele strategie die is gebaseerd op politieke machtsdeling met de Taliban en het engageren van de buurlanden van Afghanistan bij een duurzame vrede. De hearts and minds van de Afghanen zullen niet door buitenlandse militairen worden gewonnen maar door een capabele en responsieve overheid die verantwoording aflegt aan zijn burgers, door menselijke veiligheid en economische ontwikkeling die alle Afghanen ten goede komen.

De internationale gemeenschap moet zijn geld daarom niet langer spenderen aan een miljarden verslindende militaire missie met een enorm afbreukrisico, maar aan een politieke en humanitaire strategie die kans van slagen heeft. Nederland kan in plaats van vooruit te lopen op beslissingen die nog niet zijn genomen beter de tijd nemen voor een niet vooringenomen kritische analyse van de situatie in heel Afghanistan en de regio; voor een kritisch en open debat over de te volgen strategie. Dat is ook van belang voor het in standhouden van de geloofwaardigheid van politieke besluitvorming en van het noodzakelijk draagvlak voor militaire missies.

Vraag de Nederlandse opperbevelhebber een even vrijmoedige analyse te maken als zijn collega McCrystal. Vraag de buurlanden van Afghanistan naar hun veiligheidsbelangen. Vraag de Afghaanse bevolking waar zij vertrouwen in hebben. Organiseer opnieuw een internationale Afghanistan conferentie met het doel een radicaal nieuwe strategie overeen te komen. Pas daarna kan Nederland het toekomstig engagement met Afghanistan vormgeven. Dat engagement zal wat IKV Pax Christi betreft primair een politiek en humanitair karakter hebben.

Om met Obama te spreken: de radicale koerswijziging in Afghanistan is " not a choice but a necessity", geen keuze maar een noodzakelijkheid.