Achtergrond

Verarmd uranium ter discussie

Verarmd uranium is een bijproduct dat overblijft na het verrijken van natuurlijk uranium. Het heet verarmd uranium (VU) omdat het minder radioactief is dan natuurlijk uranium. VU is een zwaar metaal, zwaarder dan lood en door haar samenstelling wordt het gebruikt in anti-tank wapens omdat het makkelijk door pantser heen kan dringen. Antitank munitie met VU is ontwikkeld door de VS en als eerste toegepast in de Eerste Golfoorlog in 1991 in Koeweit en Irak. Later is het ook ingezet in Bosnië-Herzegovina en in de tweede Golfoorlog in Irak in 2003 en zeer waarschijnlijk wordt het ook in Afghanistan ingezet door het Amerikaanse leger. Momenteel bezitten meer dan 18 landen dit type munitie.

Na de Eerste Golfoorlog kwamen veel veteranen met gezondheidsklachten, het zogenaamde Gulfwar Syndrom, en dit werd door sommige wetenschappers en activisten gerelateerd aan de inzet van VA, wat leidde tot onderzoek naar de gevaren van VU. Ondanks enkele zwaarlijvige rapporten van gerenommeerde instellingen zoals de Wereldgezondheidsorganisatie en de Britse Royal Society bleven er veel onduidelijkheden over de mogelijk schadelijke effecten. Sindsdien is er meer onderzoek gedaan naar verschillende effecten van VU door middel van onderzoek in laboratoria. Lees meer.

Internationale campagne

Sinds de eerste geruchten over de vermeende schadelijkheid van VU is er internationaal protest gekomen tegen de inzet van uraniumwapens. De eerste georganiseerde vormen van protest begonnen ongeveer in 1998, maar het lukte niet om internationaal een goed geoliede machine opgang te brengen. Daarbij werden ook veel ongefundeerde claims gemaakt die de geloofwaardigheid van sommige actiegroepen op losse schroeven zette. In 2003 vind de oprichting van de International Campaign to Ban Uranium Weapons (ICBUW) plaats, waarin een grote verscheidenheid aan organisaties uit landen over de gehele wereld zich hebben verenigd om door middel van een verdrag tot een verbod op uraniumwapens te komen. Daarnaast zijn er ook andere (inter)nationale coalities zoals de Campaign Against Depleted Uranium in Groot-Brittannië, het Nordic Network Against Uranium Weapons, en vele losse actiegroepen in de Verenigde Staten en Japan die zich opwerpen voor een verbod op uraniumwapens. Lees meer.

Wat is het Nederlandse standpunt?

Het officiële Nederlandse standpunt over VU is dat het als onschadelijk wordt gezien. Nederland ziet geen noodzaak voor verder onderzoek. Echter, zij waarschuwt haar militair personeel wel voor situaties waarin zij kunnen worden blootgesteld aan VU. Na de Golfoorlog zijn er door verschillende politieke partijen kritische vragen gesteld en is er herhaaldelijk opgeroepen om het regeringsstandpunt te wijzigen.